Sepetim (0) Toplam: 0,00
9789750814587
385709
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi Okuma Sözlüğü
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi Okuma Sözlüğü
Yapı Kredi Yayınları ( YKY )
7.71
Eşine az rastlanır bir gözlemci olan Evliyâ Çelebi aynı zamanda, anlatmak istediğini en uygun sözcük ve deyimlerle yazıya geçirme yeteneğine sahip bir söz ustasıdır. Dil ile kültür / yerel kültür ve dil ile nesne arasındaki bağlantının bilincine en doğal yoldan, yani gezerek ve yaşayarak ulaşmış olan, kendi çağının insanlarından çok değişik yaratılışta olduğu anlaşılan bu yazar, kültür çeşitliliğinin önemini kavramış, güzelliğini tadabilmiştir.Çeşitli bölge ve ülkelerde gördüğü değişik şeyleri hep yerel ağızlardaki ya da yabancı dillerdeki adını da söyleyerek anlatır. Bir dilin tarihsel sözlüğü yapılırken sözcük ve deyimleri seçe seçe kullanan böyle bir söz ustasının eserindeki tanıklardan çok büyük ölçüde yararlanmak gerekir. Bunun en kestirme yolu da Seyahatnâmenin tümdizinini (concordance) yapmak ve bunu Türkçenin Büyük Tarihsel Sözlüğünün temel taşlarından biri olar kullanmaktır. Semih Tezcan Evliyâ Çelebiyi daha iyi anlamak, kullandığı yer yer gizemli, anlaşılmaz dili çözmek için usta işi bir kılavuz, bir başucu, elaltı kitabı... Tadımlık Evliyânın pek sevdiği deyimlerin çoğunu kendisinin türetmiş olduğu anlaşılıyor. Bunları öylesine sık, öylesine yerine oturtarak, öylesine kendisinden emin biçimde kullanır ki, bu türetmelerde bir kelime oyunu bulunup bulunmadığını, bunların belli bir amaca yönelik olarak biçimlendirilip biçimlendirilmediğini söylemek zordur. Fakat başvurulan dilbilimsel süreçler bulaştırma, anlamı kaydırma, vb. bu süreçlerin uygulandığı her yerde açıkça fark edilebilir. Bu cümleden olmak üzere: kesme, bir ünlüyü düşürme anlamını taşıyan cezim kelimesini, suyun çekilmesi, alçalması demek olan cezir yerine geçirir, (IV 344b35, 361a9, 362a26); kahraman anlamına gelen hümmı güvercin anlamına gelen amm yerine kullanır (IV 343a24, 30); Kanopus Yıldızının adı olan Süheyli at kişnemesi anlamına gelen sahl (IV 231a12, 268b7, etc.) yerine geçirir.
  • Açıklama
    • Eşine az rastlanır bir gözlemci olan Evliyâ Çelebi aynı zamanda, anlatmak istediğini en uygun sözcük ve deyimlerle yazıya geçirme yeteneğine sahip bir söz ustasıdır. Dil ile kültür / yerel kültür ve dil ile nesne arasındaki bağlantının bilincine en doğal yoldan, yani gezerek ve yaşayarak ulaşmış olan, kendi çağının insanlarından çok değişik yaratılışta olduğu anlaşılan bu yazar, kültür çeşitliliğinin önemini kavramış, güzelliğini tadabilmiştir.Çeşitli bölge ve ülkelerde gördüğü değişik şeyleri hep yerel ağızlardaki ya da yabancı dillerdeki adını da söyleyerek anlatır. Bir dilin tarihsel sözlüğü yapılırken sözcük ve deyimleri seçe seçe kullanan böyle bir söz ustasının eserindeki tanıklardan çok büyük ölçüde yararlanmak gerekir. Bunun en kestirme yolu da Seyahatnâmenin tümdizinini (concordance) yapmak ve bunu Türkçenin Büyük Tarihsel Sözlüğünün temel taşlarından biri olar kullanmaktır. Semih Tezcan Evliyâ Çelebiyi daha iyi anlamak, kullandığı yer yer gizemli, anlaşılmaz dili çözmek için usta işi bir kılavuz, bir başucu, elaltı kitabı... Tadımlık Evliyânın pek sevdiği deyimlerin çoğunu kendisinin türetmiş olduğu anlaşılıyor. Bunları öylesine sık, öylesine yerine oturtarak, öylesine kendisinden emin biçimde kullanır ki, bu türetmelerde bir kelime oyunu bulunup bulunmadığını, bunların belli bir amaca yönelik olarak biçimlendirilip biçimlendirilmediğini söylemek zordur. Fakat başvurulan dilbilimsel süreçler bulaştırma, anlamı kaydırma, vb. bu süreçlerin uygulandığı her yerde açıkça fark edilebilir. Bu cümleden olmak üzere: kesme, bir ünlüyü düşürme anlamını taşıyan cezim kelimesini, suyun çekilmesi, alçalması demek olan cezir yerine geçirir, (IV 344b35, 361a9, 362a26); kahraman anlamına gelen hümmı güvercin anlamına gelen amm yerine kullanır (IV 343a24, 30); Kanopus Yıldızının adı olan Süheyli at kişnemesi anlamına gelen sahl (IV 231a12, 268b7, etc.) yerine geçirir.
      Stok Kodu
      :
      9789750814587
      Boyut
      :
      165-240-0
      Sayfa Sayısı
      :
      308
      Basım Yeri
      :
      İstanbul
      Baskı
      :
      2
      Basım Tarihi
      :
      2013-06-10
      Çeviren
      :
      Semih Tezcan
      Kapak Türü
      :
      Karton
      Kağıt Türü
      :
      2.Hamur
      Dili
      :
      Türkçe
  • Yorumlar
    • Yorum yaz
      Bu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.
Kapat